Aktualności » Inne metale nieżelazne

Oprócz omówionych wcześniej metali i stopów będących podstawowymi metalami w produkcji artystycznych wyrobów metalowych, wśród metali nieżelaznych, należy wyróżnić jeszcze kilka o znaczeniu pomocniczym. Jedne stosowane są jako dodatki do stopów w celu uzyskania określonych właściwości mechanicznych i technologicznych (np. bizmut i kadm w celu obniżenia temperatury topnienia stopów niskotopliwych, mangan w celu uzyskania podwyższonej twardości stali itp.); inne - jako materiały ułatwiające procesy technologiczne (np. rtęć używana do uzyskania amalgamatów złota niezbędnych w procesie złocenia, antymon przy oksydowaniu wyrobów mosiężnych, chrom jako pokrycie wyrobów stalowych itp.). Należy podkreślić, że współcześnie, w różnych dziedzinach sztuki użytkowej stosuje się w większym lub mniejszym stopniu prawie wszystkie znane metale, choć dalej omówione zostaną tylko najczęściej używane.

Bizmut - błyszczący metal o szarawobiałej barwie z czerwonawym odcieniem. Gęstość 9,75 g/cm³; temperatura topnienia 271°C; temperatura parowania 1430°C. Stosowany jest jako podstawowy składnik stopów niskotopliwych:

1) stop Wooda* - topi się w temperaturze 68°C; jego skład: cyna 12,5%, ołów 25%, rtęć 12,5%, bizmut 50%;

2) „niskotopliwy"** - topi się w temperaturze 70°C; skład: cyna 16,5%, ołów 30%, kadm 9%, bizmut 44,5%.

Stopy te można zalewać nawet w formy gipsowe, wykonane z gipsu zmieszanego z rozkruszoną i przesianą cegłą. Charakteryzują się dobrą lejnością i nieznacznym skurczem odlewniczym, łatwo można je pokryć warstwą dekoracyjną, metodą galwaniczną (mosiądzowanie, srebrzenie, złocenie) lub „zlotem mozaikowym". Bizmut jest szkodliwym zanieczyszczeniem stopów miedzi: mosiądzu i brązów gdyż,zwiększa ich kruchość. Charakterystyczną cechą stopów bizmutu jest łatwotopliwość i kruchość. Wystarczy niewielki dodatek bizmutu aby obniżyła się plastyczność stopu. Nawet śladowa ilość wywołuje kruchość złota. Równocześnie bizmut w znaczący sposób podnosi twardość miękkich metali, np. cyny i ołowiu, nawet przy niewielkiej domieszce.

Rtęć - metal znany już w starożytności, jedyny wśród metali, który w normalnej temperaturze pozostaje w stanie ciekłym. Gęstość 13,6 g/cm³ temperatura topnienia - minus 39°C; temperatura parowania 357°C. Metaliczna rtęć, jej pary i wszystkie związki są silnie toksyczne; 0,18 grama sublimatu (chlorku rtęciowego) jest dawką śmiertelną dla człowieka. W przemyśle artystycznym rtęć stosowana jest jako dodatek do stopów niskotopliwych* oraz w celu przygotowania amalgamatów złota i srebra, stosowanych w procesie ogniowego złocenia i srebrzenia. Za pomocą rtęci oddziela się też samorodne złoto od zanieczyszczeń. Chlorek rtęciowy (sublimat) i azotan rtęciawy używa się w postaci wodnych roztworów w procesie przygotowania wyrobów z miedzi do srebrzenia.

Tytan - srebrzysty metal o wysokim połysku, nie matowiejący w powietrzu, charakteryzuje się znaczną odpornością korozyjną - nie koroduje nawet w wodzie morskiej. Gęstość 4,5; temperatura wyżarzania rekrystalizującego 650°C; temperatura topnienia 1668°C. Podstawową zaletą tytanu jest wysoka wytrzymałość przy bardzo niskiej gęstości. Szkodliwymi zanieczyszczeniami tytanu i jego stopów są azot, tlen i węgiel. Azot i tlen podwyższając wytrzymałość w znaczący sposób obniżają plastyczność; ich dopuszczalna zawartość: azotu nie więcej niż 0,25%, tlenu nie więcej niż 0,5%. Węgiel utrudnia obróbkę skrawaniem, obróbkę plastyczną oraz pogarsza spawalność tytanu i jego stopów; dopuszczalne zanieczyszczenie węglem nie powinno przekraczać 0,15%. Najpowszechniej stosowane stopy tytanu to stopy z aluminium (4-5%) i chromem (2-3%) oraz z aluminium (5-6%) i wanadem (3-4%). Produkowane są także stopy z molibdenem, żelazem, manganem. Wszystkie stopy tytanu oferowane są w postaci gotowych półwyrobów: blach, taśm, płyt, prętów, kształtowników i drutu. Stopy tytanu wykorzystywane są w przemysłach: chemicznym, budowy maszyn, lotniczym i rakietowym. Wykonuje się z nich zbiorniki i rurociągi

rtęć tytan bizmut metale

« powrót

drukuj »