Aktualności » Kamienie jubilerskie i ich właściwości cz.3

W zależności od stopnia przezroczystości kamienie dzieli się na trzy grupy: przezroczyste, przeświecające i nieprzezroczyste . Wkamieniach przezroczystych można zwiększyć dzięki zupełnemu, wewnętrznemu odbiciu (odbic.e światła od powierzchni wewnętrznych kamienia). Załamaniem światła nazywa się odchylenie promienia świetlnego od pierwotnego kierunku przy jego przejściu z powietrza do wnętrza kamienia (i odwrotnie). Wartość tego odchylenia wynika ze stosunku prędkości światła w powietrzu do prędkości światła w danym środowisku - z współczynnika załamania światła. Im większy współczynnik załamania światła tym silniejszy blask kamienia. W tab. 20 zestawiono wartość współczynnika załamania dla niektórych kamieni. _ Kąt graniczny to kąt, przy którym następuje przejście od załamania światła do jego pełnego wewnętrznego odbicia Mierzony jest między kierunkiem promienia świetlnego a prostopadłą do ścianki kamienia i zależy od współczynnika załamania światła. Im większy współczynnik załamania, tym mniejszy jest kąt graniczny, przy którym następuje pełne wewnętrzne odbicie, i tym silniejszy jest blask kamienia. Na przykład iskrzenie (ogień) brylantu uwarunkowane jest tym ze przy prawidłowym oszlifowaniu diamentu, dużym współczynniku załamania światła (2,46) i małej wartości kata granicznego równego zaledwie 24 ,prawie całe światło padające na brylant ze wszystkich stron, dzięki pełnemu wewnętrznemu odbiciu kierowane jest z powrotem na górną ściankę dając efekt iskrzenia.

Dyspersja (współczynnik rozszczepienia światła) określona jest różnicą między współczynnikiem załamania fioletowego i czerwonego składnika widma światła białego. Im większa jest ta różnica tym jaskrawsza i bardziej różnobarwna gra świateł (ogień) kamienia; w szczególnych przypadkach - różne powierzchnie oszlifowanego kamienia połyskują wszystkimi barwami tęczy. Przykładowo - dla diamentu współczynnik załamania fioletowego składnika światła równy jest 2,465 a czerwonego 2,402. Różnica tych wartości a więc dyspersja diamentu wynosi 0,063. Dyspersja cyrkonu równa jest 0,059; korundu (rubin i szafir) - 0,019; topazu - 0,014; kwarcu - 0,013; spinelu (syntetyczny) - 0,012*.

Szlifowanie - jest to podstawowy proces obróbki kamieni jubilerskich w celu nadania im określonej formy. Kształt kamienia, jego szlif, odgrywa ogromną rolę w jubilerstwie, gdyż od typu szlifu, dokładności i staranności jego wykonania, w decydującym stopniu zależy ujawnienie wszystkich optycznych cech kamienia (barwa, połysk itp.). Podstawowe operacje obróbki kamieni szlachetnych to:

1. Obijanie (obtłukiwanie) kamienia lekkimi uderzeniami lub opiłowa-nie (stosowane w przypadku minerałów o mniejszej twardości); w operacji tej usuwa się wszystkie występy, ostre krawędzie itp. w celu wydobycia z surowego kamienia podstawowej, wyjściowej formy odpowiedniej do zamierzonego kształtu szlifu.

2. Wstępne szlifowanie na żeliwnej wirującej tarczy zbrojonej diamentowym proszkiem (dla minerałów o mniejszej twardości - korundem lub innym materiałem ściernym). W tej operacji na powierzchni kamienia powinna powstać określona liczba płaszczyzn, zgodnych z formą

szlifu.

3. Polerowanie czyli wykańczanie, również na wirującej tarczy ale pokrytej pyłem diamentowym zmieszanym z tłuszczem (dla minerałów o mniejszej twardości stosuje się tlenek chromu lub inne pasty polerskie). Podczas tej operacji kamień mocuje się w specjalnym uchwycie ułatwiającym dotrzymanie ściśle określonych kątów pochylenia ścian w szlifie i realizację procesu polerowania przy zachowaniu założonych nacisków.

Kształty szlifu są bardzo różne. Najstarszym wśród stosowanych i współcześnie jest kaboszon, który ma następujące odmiany:

1. Kaboszon prosty będący odcinkiem kuli (ciętym na ogół powyżej centrum kuli) lub elipsoidy. Szlif ten stosuje się dla kamieni nieprzezroczystych z barwną powierzchnią (turkus, jaspis) i innych kamieni ozdobnych.

2. Kaboszon podwójny czyli wypukły - szlif o kształcie soczewki, czasem o kształcie gruszkowatym (z przeznaczeniem dla wisiorków) stosowany głównie dla kamieni o mieniącej się, migotliwej barwie (opal, szafir gwiaździsty i in.).

3. Kaboszon wysoki - szlif o znacznie rozwiniętej, wysokiej, górnej (wierzchniej) części; stosowany dla przeświecających kamieni (chryzo-praz, karneol, chalcedon).

4. Kaboszon wydrążony, lub wypukło wklęsły - szlif z wgłębieniem na dolnej powierzchni; stosowany dla kamieni przezroczystych ale o bardzo ciemnej, intensywnej barwie, o dużym stopniu nasycenia barwą (granat, almandyn).

105

Jeżeli prosty kaboszon (odcinek kuli) zostanie pokryty kilkoma rzędami trójkątnych płaszczyzn uzyskamy szeroko rozpowszechniony stary szlif - różę (rys. 18). Szlif ten stosowany jest dla niewielkich diamentów, granatu, rubinu i innych kamieni przezroczystych.

Rys. 18. Szlif w różę

kamienie biżuteria

« powrót

drukuj »