Złoto
- bardzo piękny, szlachetny metal. Występuje w przyrodzie w
stanie rodzimym w postaci piasku, drobniutkiego pyłu albo mniejszych
lub większych grudek - samorodków. Większe samorodki o
masie 60-90 kg znaleziono w Argentynie i w Australii (największy
samorodek znaleziony w Rosji ważył 48 kg)*. Samorodne złoto to w
rzeczywistości naturalny stop ze srebrem (od 1 do 40%), a także ze
śladową ilością miedzi, żelaza i niektórych innych
metali. Większość dawnych wyrobów ze złota wykonywano
bezpośrednio z tych właśnie naturalnych stopów -
elektrumów i elektronów Złoto
jest metalem ciężkim - gęstość 19,32 g/m
3. Czyste
złoto w sztabkach wyróżnia się ładną żółtą
barwą. W postaci proszku (uzyskiwane
przez osadzanie złota z
roztworów) ma barwę od czerwonej do ciemnofioletowej. Stopy
złota w zależności od składu przyjmują różne odcienie
(złoto barwne). Przykładowo - dodatek miedzi przydaje złotu
czerwonawy odcień, dodatek srebra - zielonkawy. Dodatek platyny
rozjaśnia złoto czyniąc go bladym a po dodaniu większych ilości
platyny złoto ulega zupełnemu odbarwieniu i staje się tzw. „białym
złotem"*. Dodatek żelaza nadaje złotu szarawy i niebieskawy a
dodatek palladu - brunatny i brązowy odcień. W bardzo cienkich
foliach (złoto listkowe) używanych do złocenia przez
„przylepianie" złotej folii, złoto prześwieca
niebieskawozieloną barwą. Złoto
wyróżnia się doskonałą ciągliwością i plastycznością.
Możliwe jest uzyskanie złotych folii o grubości 0,1 mikrometra i
najcieńszych drutów (o średnicy 0,00009 mm -
przyp.
tłum.). Twardość złota jest bardzo mała i właśnie dlatego
używa się je w postaci stopów z miedzią i ze srebrem, które
są znacznie twardsze od złota czystego. Stopy te są łatwo
obrabial-ne, łatwo jest je szlifować i polerować. Temperatura
topnienia czystego złota - 1063°C; temperatura topnienia
stopów nieznacznie niższa. Czyste złoto ma bardzo duży
skurcz odlewniczy, stopy złota zazwyczaj znacznie mniejszy.
Jako
przewodnik ciepła i
elektryczności złoto tylko nieznacznie ustępuje srebru. Nie
utlenia się w powietrzu nawet po nagrzaniu. Kwasy siarkowy, solny i
azotowy ani ług żrący nie oddziałują na złoto; rozpuszcza się
tylko w gorącej „wodzie królewskiej" (mieszanina
jednej części kwasu azotowego z dwiema częściami kwasu solnego) i
w kwasie selenowym.
Złoto
rozpuszcza się w rtęci tworząc amalgamat. Właściwość tę
wykorzystuje się przy oddzielaniu złota z piasków
złotonośnych, przy afinacji (wydobywanie złota z rud - przyp.
tłum.) i w procesach złocenia ogniowego. Złoto tworzy
bezpośrednie związki chemiczne tylko z chlorem,
bromem, jodem, arsenem i fosforem. Z większością
metali może
tworzyć stopy. Od czasów
prehistorycznych, złoto używane było do wykonywania ozdób.
Współcześnie
złoto używane jest w jubilerstwie do wytwarzania drogich,
unikalnych, filigranowych wyrobów, do wybijania
medali i orderów oraz do złocenia różnych metalowych
oraz niemetalowych przedmiotów. Ponadto złoto używane jest w
produkcji lutów do łączenia elementów ze złota i z
platyny.
kontakt