06.01.2009   energores.com.pl - kowalstwo artystyczne

Aktualności » Ołów i cyna

Ołów jest kolejnym metalem znanym już w starożytności. Znali go Egipcjanie, Fenicjanie, Grecy i inne narody. Można go łatwo wydzielić z jego związków a równocześnie jest dość powszechny w przyrodzie. W postaci samorodków znajdywany jest rzadko. Główną rudą z której uzyskuje się ołów jest błyszcz ołowiu, galena, galenit - związek siarki z ołowiem. Na świeżo wykonanym przekroju ołów ma barwę niebieskawoszarą. na powietrzu szybko mętniejącą w wyniku utleniania i narastania błonki tlenkowej. Gęstość 11,9 g/cm3; temperatura topnienia 327°Q tem­peratura parowania 1525°C. Jest bardzo miękki i ciągliwy, łatwiej niż inne metale poddaje się walcowaniu, kuciu, prasowaniu, ma też doskonałe właściwości odlewnicze. W suchym powietrzu nie koroduje, w wilgotnym - na jego powierzchni powstaje błonka najpierw tlenków a następnie wodorotlenków, które częściowo rozpuszczają się w wodzie. Z tego właśnie względu przy naprzemiennym oddziaływaniu powietrza i wody ołów ulega powolnemu niszczeniu, korozji, choć następuje to bardzo wolno.

Ołów jest odporny na działanie kwasów solnego i siarkowego; rozpusz­cza się w kwasie azotowym. Nie jest też odporny na działanie ługów. W przeszłości był powszechnie stosowany w sztuce użytkowej. W średniowiecznej Anglii i Francji stosowano ołów jako pokrycie dachów, z ołowiu budowano też wodociągi w pałacach i świątyniach. I dachy i wodociągi, wykonane z wielkim mistrzostwem, zdobione były reliefami - wyobrażeniami ptaków i zwierząt. Ołó też powszechnie do łączenia_płytek różnobarwnego szkła w gotyckich witrażach.

Z ołowiu i jego stopów wykonywano, też dekoracyjną zastawę stołową a takze domowego użytku - grzebienie, łyżki itp. Czasami odlewano z ołowiu rzeźby i dekoracyjne detale arcTiitektoniczne. Jednym z doskonałych przykładów jest rzeźba ,,Samsoń~rezrywający paszczę lwa" w Peterchofie odlana początkowo z ołowiu (w 1714 r.) a po ponad 80 latach (w 1798 r.) zastąpiona odlewem z brązu. W niszach Twierdzy Pietropawłowskiej do dziś zachowały się dwa posągi, Marsa i Wenus odlane z ołowiu - balustrady ze stali.

W XX w. ołów stosowano do odlewania dekoracyjnych elementów mocowanych na żelaznych ogrodzeniach i bramach (ogrodzenie w Kostiańskim Zamku w Moskwie). Ołowiu używano też jako składnika „kryształów,, (szkła kryształowego) w celu podwyższenia ich „blasku" a również jako dodatku wpływającego na intensywność barw i połysku dekoracyjnych emalii i płytek mozaikowych. Obecnie ołów zastąpiono w tych wyrobach potasem i innymi pierwiastkami o mniejszej niż ołów toksyczności. Ołów i jego sole są silnie trujące - wywołują objawy tzw. saturnizmu (ołowica). Z tego względu podczas pracy z ołowiem i jego solami należy zachować szczególną ostrożność i ściśle przestrzegać zasady bezpiecznej pracy.

Obecnie nie stosuje się ołowiu do produkcji wyrobów dekoracyjnych, a w żadnym przypadku nie dopuszcza się ołowiu jako tworzywa zastawy stołowej i przedmiotów domowego użytku. Ołów jest natomiast skład­nikiem stopów niskotopliwych, stosowanych do wytwarzania dekora­cyjnych odlewów oraz jako składnik miękkich cynowo-ołowiowych lutów do łączenia stalowych i miedzianych elementów dekoracji.

« powrót
drukuj »