Stopy
miedzi. Stopy miedzi z cynkiem nazywają się m o s i ą d z a-m
i; wszystkie pozostałe stopy na bazie miedzi - brązami. Oprócz
tego miedź dodawana jest do specjalnych stali stopowych. Mosiądz.
Większość mosiądz Artystyczne, wyroby z-mosiądzu, pokryte specjalnymi
bezbarwi lekko barwiącymi Jakierami spirytusowymi lub
nitrocelulozowymi, nabierają i długo utrzymują wygląd i blask
złota. Mosiądze stosowane --są do wytwarzania
unikalnych"pr^edmiotowdekoracyjnych (rys. 8). Stosowane są
także do produkcji galanterii i tanich wyrobów jubilerskich
posrebrzanych lub pozłacanych. Mosiądz
dobrze obrabia się skrawaniem, doskonale poleruje i długo zachowuje
lustrzaną powierzćhńięrdobrze się spawa oraz
lutuje
zarówno miękkimi, jak i twardymi lutami. Większość
mosiądzów poddaje się łatwo troczeniu, walcowaniu i
wyklepywaniu (cyzelowaniu). Mosiądz łatwo
i trwale pokrywa się różnymi pokryciami galwanicznymi -
niklem, oksydowanie chemiczne i
może być barwiony na dowolny kolor. TeTn^eTattirTlopnienia
mosiądzu 980-1000°C. Większość mosiądzów
charakteryzuje się złą lejnoś-cią ale istnieją specjalne
gatunki mosiądzów odlewniczych,, na przykład mosiądz
aluminiowy, który dzięki domieszce aluminium ma dobre
właściwości odlewnicze a ponadto odróżnia się od innych
mosiądzów dużą odpornością na korozję. Dobre właściwości
odlewnicze mają także mosiądz manganowo-jałowjowyj. niektóre
inne odmiany. JSLfiOJ^wji^mu^zystą miedzią, mosiądze
sąjwj^ds^ej^iarak tery żują sie wyższą wytrzymałoToąTaf
ńiekTóre z nich, na przykład mosiądze zawierające około
30% cynku, nie ustępują czystej miedzi pod względem plastyczności.
Na rys. 9 pokazano fragment wyrobu cyzelowanego z blachy mosiężnej
z tego właśnie-mosiądzu. Mosiądze są ponadto znacznie tańsze od
miedzi (ponieważ cynk jest tańszy od miedzi) i mają znacznie
ładniejszą barwę niż czerwona miedź. Mosiądze z małązawartością
cynku - od 3 do 20% (gatunki M96, M90 i M85ynazywają się tombakami;
wyróżniają się one czerwono-żółtą bairwą i
stosowane są do wytwarzania naczyń artystycznych, a także w
artystycznym przemyśle emalierskim do produlccjf medali sportowych i
znaczków jubileuszowych oraz tańszych wyrobów jubilerskich
bez dodatkowego złocenia.
Tombak łatwo poddaje się obróbce na zimno - wytłaczaniu,
wyciąganiu w drut - upodobniając się pod tym względenf doTżystej
miedzi. Na powietrzu wyroby z tombaku stopniowo ciemnieją,
pokrywając się warstwą tlenków Stopy bardzo podobne do
tombaku były stosowane w XIX w. w Europie Zachodniej i w Rosji jako
tzw. „fałszywe złoto", używane do produkcji tanich wyrobów
jubilerskich. Składały się z miedzi z niewielkim dodatkiem cynku
(do 18%) i cyny poprawiających ich właściwości odlewnicze. Stopy
te miały dziwaczne nazwy, na przykład „Similor , „Oreid",
„Hryzochalk", „Hryzorin", „Princmetal" i inne.
Dziś wyszły z mody i straciły swoje znaczenie.
Obecnie
przemysł jubilerski
ponownie zainteresował się stopami medro-gocennymi, imitującymi
złoto i srebro.
Trzy
ostatnie z podanych w tej tab. wydzielono jako zalecane do
stosowania. Mają one
korzystne połączenie właściwości mechanicznych i chemicznych,
zadowalającą odporność na korozję itp. Mosiądz produkowany jest
w formie arkuszy różnej grubości, taśm, prętów,
drutu i rurek. Mosiądze odlewnicze produkowane są w formie wlewków
(mosiężne gąski). Należy zaznaczyć, że na skutek zmiany
temperatury, wilgotności i innych czynników mosiądz ulega
niszczeniu. Z tego względu surowców i wyrobów z
mosiądzu nie należy przechowywać przez dłuższy czas w
chłodzie, w nieogrzewanych pomieszczeniach.
Wyroby
artystyczne wykonane z mosiądzu,
dobrze „pracują" we wnętrzach, w pomieszczeniach suchych i
ciepłych. Na odkrytym powietrzu mosiądz traci szybko połysk i
złocistą barwę, pokrywa się warstwami siarczków i tlenków,
czernieje i traci swoją artystyczną wartość. Z tego względu nie
wykonuje się z mosiądzu przedmiotów artystycznych, które
mają być umieszczone na zewnątrz, do tych celów służy
brąz.
kontakt